Zahar Berri

Zahartze Aktiboaren paradigmak ekarpen ugari egin ditu, gizarte- eta osasun-politiketan
eragina izan du, eta eragin handia izan du mundu osoko adinekoen eguneroko bizitzan. Baina
90eko hamarkadaren amaieratik, paradigma hori azaleratu zenetik gaurdaino, zahartzaroa
aldatu egin da, eta beharrezkoa da begirada berritzaile eta ausart batekin aurrera egitea,
zahartze hobetuaren paradigma formulatzeko, oraingoa ikuspegi kritikoz eta historia
gerontologikoarekiko errespetuz berrikusita.
Dokumentu honen asmoa, hain zuzen ere, zahartzearen paradigma berri bati buruzko
hausnarketan laguntzea da, bizitza betea lortu nahi duena, zahartzaroa ulertzeko eta bizitzeko
moduetan gertatzen ari diren aldaketekin bat datorrena.
ZAHARBERRI deitu diogu formulazio berri hau ernatzeko prozesuari, zeina "zahartasun berri"
gisa itzul baitaiteke. Aubixa Fundazioak, Helduak-Adi! -k eta APTESek, adinekoekin
konprometitutako hiru erakundek, bultzatzen dute, ikuspegi desberdin eta osagarrietatik.
Hiru erakundeen arteko elkarguneak prozesu dinamiko bat ekarri du, eta prozesu horretan
dokumentu honetara iristeko hainbat fase bereiz daitezke:
Hausnarketako, eztabaidako eta oinarrizko dokumentu bat idazteko lehen fasea da talde
eragilearena, eta adituek egiaztatu eta aberastu dute. Dokumentu horrek gaur egungo
pertsonen zahartzea testuinguruan kokatzen du, eta paradigma berri baten beharra
azpimarratzen du. Horretarako, lotutako printzipioak eta balioak eta ZAHARBERRI
proposamenaren elementu berezi gisa proposatzen den oinarrizko premien ereduaren
oinarrizko ildoak zirriborratzen ditu.
Ereduan proposatutako oinarrizko beharrizan bakoitzean murgiltzeko bigarren fase bat, 10
mintegiko programa bati esker. Mintegi horiek premiekin lotutako eremu bakoitzean ospe
handia duten pertsonek egin dituzte, eta sektore publikoan, adinekoen elkarteen elkarteetan
eta abarretan erantzukizunak dituzten edo izan dituzten hogei bat pertsonak parte hartu dute.
Mintegi bakoitzeko eztabaidetan parte hartzeaz gain, horietan entzundakotik abiatuta
oinarrizko dokumentuari ekarpenak egin dizkiote.
ZAHARBERRI proposamena laburbiltzeko hirugarren fasea. Talde eragileak dokumentu hau
egin du, mintegietan parte hartu dutenek egindako ekarpenak gehituz, bereziki paradigma
berriaren testuinguruari eta oinarriari buruzko kapituluetan. Eta, azkenik, hirugarren
kapituluan, paradigma berria abian jartzeko prozedura metodologikoak iradokitzen dira
orientazio gisa, bai eta bizitza osoa zahartzeko bidean aurrera egiteko ildo estrategiko batzuk
ere.
Ekimen honek Kutxa Fundazioaren eta Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte
Politiketako Sailaren babesa izan du.


Eta prozesuak aurrera jarraitzen du

Amaitu gabeko prozesu baten aurrean gaude. Adinekoek gizartean betetzen dituzten rolen
eraldaketak oraindik ez du gizartean ezarritako zentzu berririk, eta horrek esanahi espezifikoa
ematen dio aldi horri beren ibilbideetan. Eta egoera horrek agerian uzten du gizarteak
zailtasunak dituela bere baitan gertatzen den gizarte-aldaketako prozesurik
garrantzitsuenetako bati erantzuteko. Erretiro-adina markatzen duen zahartzean ustez sartu
zenetik bere munduarekin lotzeko aukerak zehazten hasi den osasunaren beherakadaraino,
zehaztugabetasunerako espazio bat ireki da. Sakonera handiko sakoneko aldaketa da, maila pertsonalean, sozialean eta politikoan ziurgabetasuna sortzen duena, bizi-zikloaren etapa guztiei eragiten diena eta plano horietan barneratzeko eta zehazteko denbora behar duena.

Zahartze-eredu berri bat behar da, zahartzaroa ulertzeko moduaren aldaketetara egokituko
dena. Baina, zein? Erantzuna ez da erraza. Zaharberrik ekarpen bat izan nahi du zahartzeko
modu berrien inguruko beharrezko hausnarketa eta bilaketan.

ZAHARBERRI: Reflexiones para una Vida Plena en la vejez

ZAHARBERRI: Zahartzaroan Bizitza Betea izateko hausnarketak