Zahar-berri

Proiektua

Zahartze Aktiboaren paradigmak ekarpen ugari egin ditu, gizarte- eta osasun-politiketan eraginez, eta eragin nabarmena izan du mundu osoko adinekoen eguneroko bizitzan. Baina 90eko hamarkadaren amaieratik, paradigma hori azaleratu zenetik gaur egun arte, zahartzaroa aldatu egin da, eta beharrezkoa da aurrera egitea begirada berritzaile eta ausart batekin, zahartze hobetuaren paradigma formulatzeko, gaur egungoa ikuspegi kritiko eta gerontologikoarekin berrikusita.

Dokumentu honen asmoa, hain zuzen ere, zahartzaroaren paradigma berri bati buruzko hausnarketan laguntzea da, zahartzaroa ulertzeko eta bizitzeko moduetan gertatzen ari diren aldaketekin bat datorren bizitza betea lortu nahi baitu.

ZAHARBERRI deitu diogu formulazio berri hori ernetzeko prozesuari “zahartzaro berri” gisa itzul daitekeena. Aubixa Fundazioak, Helduak Adi!, eta APTESek bultzatzen dute, adineko pertsonekin konprometitutako hiru erakundek, ikuspegi ezberdin eta osagarrietatik.

Hiru erakundeen arteko bat-egitearen ondorioz, prozesu dinamiko bat sortu da, eta prozesu horretan hainbat fase bereiz daitezke dokumentu honetara iristeko:

Talde eragileak hausnarketarako, eztabaidarako eta oinarrizko dokumentu bat idazteko lehen fasea egin du. Dokumentu hori pertsona adituek egiaztatu eta aberastu dute, pertsonen zahartzea gaur egun testuinguruan kokatzeko eta paradigma berri baten beharra oinarrizteko. Horretarako, ZAHARBERRI proposamenaren elementu berezi gisa proposatzen den oinarrizko beharren ereduaren oinarrizko ildoak eta printzipioak zirriborratzen ditu.

Ereduan proposatutako oinarrizko behar bakoitzen murgiltzeko bigarren fasea, 10 mintegiko programa bati esker. Beharrizanekin lotutako eremu bakoitzean ospe handia duten pertsonek egin dituzte mintegi horiek, eta sektore publikoan, adinekoen elkarteen taldeetan eta abarretan erantzukizunak dituzten edo izan dituzten hogei bat pertsonak hartu dute parte. Mintegi bakoitzeko eztabaidetan parte hartzeaz gain, oinarrizko dokumentuari ekarpenak egin dizkiote, haietan entzundakotik abiatuta.

ZAHARBERRI proposamenaren hirugarren laburpen-fasea. Talde eragileak dokumentu hau egin du, eta mintegietan parte hartu dutenek egindako ekarpenak jaso ditu, batez ere paradigma berriaren testuinguruari eta oinarriei buruzko kapituluetan. Eta, azkenik, hirugarren kapituluan orientabide gisa iradokitzen dira paradigma berria abian jartzeko prozedura metodologikoak eta bizitza osoaren zahartzarorantz aurrera egiteko ildo estrategiko batzuk.

Ekimen honek Kutxa Fundazioaren eta Eusko Jaurlaritzako Berdintasun, Justizia eta Gizarte Politiketako Sailaren babesa izan du.

Eta prozesuak aurrera jarraitzen du

Amaitu gabeko prozesu baten aurrean gaude. Adineko pertsonek gizartean betetzen dituzten rolen eraldaketak ez du oraindik gizartean ezarritako zentzu berririk, beren ibilbideetan aldi horri esanahi espezifikoa emango dionik. Eta egoera horrek agerian uzten ditu gizarte honek bere baitan gertzen den gizarte-aldaketako prozesu garrantzitsuenetako bati erantzuteko dituen zailtasunak. Erretiratzeko adinak markatzen duen zahartzearen ustezko sarreratik hasie ta bere munduarekin lotzeko aukerak zehazten hasten den osasunaren gainbeheraraino, definiziorik gabeko espazio bat ireki da. Sakoneko aldaketa da, garrantzi handikoa, arlo pertsonalean, sozialean eta politikoa ziurgabetasuna sortzen duena, bizi-zikloaren etapa guztiei eragiten diena eta plano horietan barneratzeko eta zehazteko denbora behar duena.

Zahartze-eredu berri bat behar da, zahartzaroa ulertzeko moduaren aldaketetara egokituko dena. Baina, zein? Erantzuna ez da erraza. ZAHARBERRIK ekarpen bat izan nahi du zahartzeko moduen eszenatoki berrietarako beharrezko hausnarketan eta bilaketan.